• امروز : جمعه - ۲۲ تیر - ۱۴۰۳
  • برابر با : 6 - محرم - 1446
  • برابر با : Friday - 12 July - 2024
4
یادداشت/

هفت آیین نوروزی ارزیل

  • کد خبر : 6472
  • ۰۴ فروردین ۱۴۰۲ - ۱۴:۰۴
هفت آیین نوروزی ارزیل
تخم­‌مرغ، جايگاه وي‍ژه­‌ای در روند برگزاری مراسم عيدنوروز در روستای ارزيل دارد. اهالی روستا برای جذابيت هرچه بيشتر تخم­‌مرغ­‌هایی كه به عنوان هديه به ديگران مي­‌دهند آنها را در رنگ­‌های مختلف رنگ­‌آميزی می‌كنند.

مساوات- احمد حسن‌نژاد: ارزیل روستایی است در منتهی‌الیه غربی منطقه قره­‌داغ که در دامنه جله­‌داغ سفره گسترده است. این روستا به جهت بهره­‌مندی از امتیاز رودخانه «گؤی چای» دارای باغات میوه­ بسیاری است. طبیعت بکر منطقه و آبشار گل­‌آخور سبب شده تا ارزیل در سال­‌های اخیر مورد توجه گردشگران قرار گیرد.

سنگ قبرهای موجود در گورستان روستا، قدمت آن را به سال­‌های قبل از ۸۵۰قمری می‌برد.

در این نوشته، به هفت آیین نوروزی روستای ارزیل که همچنان پا برجا هستند، نگاهی گذرا انداخته شده است:

▪️اوشاق­لارین دولانماسی

گردش کودکان قبل از تحویل سال نو، از آداب و رسومی است که از قدیم­ الایام در روستای ارزیل مرسوم است. اگر سال نو قبل از ظهر تحویل شود، کودکان عصر روز قبل و چنانچه بعد از ظهر تحویل شود قبل از ظهر همان روز به همه خانه­‌ها سر زده و از آنها عیدی می‌گیرند.

در این گردش، همه کودکان زیر ۱۲ سال حتی دختربچه­‌های زیر ۹سال مشارکت دارند. کودکان با انداختن خورجین­‌های کوچک بر دوش که «هیبه» گفته می‌شود به خانه­‌ها مراجعه کرده و با گفتن جمله «بایرامیز موبارک اولسون، بیر قیرمیزی یومورتا اولسون» از صاحب­خانه طلب عیدی می‌کنند.

مردان و پسران بزرگسال روستا نیز به هنگام شب با انداختن شال از پشت­‌بام­‌ها عیدی می‌گیرند.

▪️یومورتا بویاما

تخم­‌مرغ، جایگاه وی‍ژه­‌ای در روند برگزاری مراسم عیدنوروز در روستای ارزیل دارد. اهالی روستا برای جذابیت هرچه بیشتر تخم­‌مرغ­‌هایی که به عنوان هدیه به دیگران می­‌دهند آنها را در رنگ­‌های مختلف رنگ­‌آمیزی می‌کنند.

برای رنگ­‌آمیزی تخم­‌مرغ­‌ها، در روستای ارزیل از کاه گندم و جو، پوسته­ گردو، زردچوبه، رنگ غذا و نوعی قارچ درختی بهره می‌گیرند.

برای کودکان ارزیلی، تخم­‌مرغ ارزشمندترین عیدی‌ای محسوب می‌شود که از بزرگان و فامیل می‌گیرند، طوری که برای اغلب کودکان ارزش یک تخم­‌مرغ در این روزها فراتر از ده‌ها هزار تومان پول نقد است.

در دید و بازدیدهای دسته جمعی اهالی روستا، خانواده­‌ها بر روی شیرینی‌ای که به میهمانان می‌دهند تخم­‌مرغ رنگی می‌گذارند. این تخم­‌مرغ متعلق به کسی است که با گرداندن قوطی و یا سینی شیرینی از میهمانان پذیرایی می‌کند.

▪️چیل یاسین سویو

قبل از تحویل سال، مردم در مسجد جامع روستا گردهم می‌آیند. دیگ بزرگی را از آب پر می‌کنند و اندکی زعفران به آن اضافه می‌کنند طوری که رنگ آب متمایل به زرد شود. سپس چند تن از اهالی روستا، چهل مرتبه سوره­ یاسین را قرائت نموده و از دور به آب دیگ فوت می‌کنند. با اتمام قرائت هر بار سوره یاسین یک سنجد به داخل آب دیگ می‌اندازند. بعد از تحویل سال هر یک از افراد، یک لیوان از آب بر می‌دارند تا در کنار سفره هفت­‌سین­‌شان قرار دهند.

با اتمام نوروز و جمع­‌آوری سفره هفت­‌سین، این آب را به چهار گوشه خانه می‌ریزند، چرا که مردم معتقدند آب چهل یاسین خیر و برکت می‌آورد.

▪️تحویل سال با شلیک گلوله

سال نو در روستای ارزیل با شلیک گلوله آغاز می‌شود. زمانی که اهالی روستا برای خواندن دعا و تهیه آب چیل یاسین در مسجد گرد هم می‌آیند تنی چند از افرادی که اسلحه دارند، اسلحه خود را به مسجد می‌برند و منتظر شروع سال جدید می‌شوند. این افراد به محض شروع سال، اقدام به شلیک چند گلوله از پنجره و یا مقابل درب ورودی مسجد می‌کنند.

به نظر می‌رسد این شلیک­‌ها به منظور فراری دادن سال کهنه باشد.

▪️دید و بازدیدهای گروهی

دید و بازدیدهای نوروزی در ارزیل، اغلب به صورت گروهی انجام می‌گیرد. برای تسهیل در انجام دید و بازدیدهای گروهی، روستا به دو قسمت نسبتاً مساوی تقسیم می‌شود. مردان خانواده روز نخست به صورت دسته­‌جمعی به دیدار خانواده­‌های گروه خود می‌روند. روز دوم، یکی از گروه­‌ها به دیدار گروه دوم و روز سوم گروه دوم به دیدار گروه اول می‌شتابند. در این صورت دید و بازدیدهای نوروزی روستای ارزیل، سه روز به طول می‌انجامد.

البته باید یادآوری شود، زنان روستا نیز در گروه‌های چند نفری به دید و بازدید می‌پردازند.

▪️گیردکان اویناماق

کودکان و نوجوانان ارزیلی در روزهای عید با توجه به اینکه مقدار متنابهی گردو عیدی می‌گیرند، برای پر کردن اوقات فراغت نوروزی‌شان اقدام به گردو بازی در پشت­‌بام­‌ها می‌کنند.

در این بازی که برای کودکان صرفاً جنبه تفریحی و سرگرمی دارد، تعداد بازیکنان از دو تا چند نفر ـ بسته به طول محل بازی ـ متغیّر است. هر کدام از شرکت کنندگان در بازی یک یا دو عدد گردو با فاصله یکسان بر روی یک خط مستقیم می‌چینند.

سپس یکی از بازیکنان که آغازگر بازی است با نشانه گرفتن گردوهای چیده شده و وارد کردن ضربه انگشت به «موزو» درصدد زدن گردوها بر می‌آید.

چنانچه بازیکن، یکی از گردوهای چیده شده را بزند حق پرتاب مجدد «موزو»ی خود را خواهد داشت و گرنه باید بازیکنان دیگر به ترتیب «موزو»ی خود را به طرف گردوها پرتاب کنند تا دوباره نوبت به نفر اول برگردد. هر کس آخرین گردوی مانده بر زمین را بزند، آغازگر بازی در مرحله­ بعدی خواهد بود.

برای شروع بازی، بازیکنان گردویی را از یک نقطه­ سراشیبی رها می‌کنند تا صاحب هر کدام از گردوها که مسافت بیشتری طی می‌کند آغازگر بازی باشد و بقیه نیز به ترتیب در رده­‌های بعدی قرار گیرند.

در این بازی، به آغازکننده­ «پئش» یا «پئنج» و به آخرین پرتاب کننده نیز «قیغان» می‌گویند.

▪️نخستین رعد و برق سال

اهالی روستای ارزیل باور خاصی در خصوص اولین رعد و برق سال دارند. آنها به محض مشاهده اولین آذرخش و غرش آسمان در سال جدید، مقداری خاک از روی زمین برداشته و بر روی مرغ­‌های خانگی و گوسفندان می‌ریزند تا در سال جدید مرغ­‌ها کُرک بیایند و گوسفندان دو قلو بزایند.

لینک کوتاه : https://mosavatnews.ir/?p=6472

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.