مساوات – نسرین ذاکریفر: شهریور برای بچهها و دانش آموزان ماه پایان تابستان و آغاز شور و شوق مدرسه است، اما برای بسیاری از خانوادهها، این روزها بیش از هر چیز تداعیکننده یک کابوس مالی تمامعیار است. کافی است سری به خیابانهای شلوغ اطراف بازار تبریز یا پاساژهای سطح شهر بزنید؛ ویترین مغازهها پر از دفترهای براق با طرحهای کارتونی، جامدادیهای رنگی و کیفهای شیک است، اما پشت این رنگها و طرحها، سایه سنگین گرانی و نگرانی عمیقی را در چهره والدین میتوان دید که این روزها بیش از هر زمان دیگری، میان خرید دفتر و خرید نان ماندهاند.
قیمتهایی که حرف ندارند…!
راه رفتن در بازار لوازمالتحریر تبریز این روزها مثل قدم زدن در یک زمین مینگذاری شده است. هر ویترینی که نگاه میکنی، رقمی تکاندهنده را مقابل چشمت میگذارد. قیمت ها از پنجاه هزار تومان برای یک پاک کن کوچک شروع می شود و تا ۳ میلیون تومان برای یک بسته مداد رنگی ادامه دارد و در این میان کیف و جامدادی و قمقه بسیاری چیزهای دیگر که قیمتهایشان سرسام آور شده و هر خریداری را در شوک فرو می برد.
اما لوازمالتحریر تنها بخشی از داستان است. لباس فرم مدارس، که برای خیلی از دانشآموزان تبریزی اجباری است، خود هزینه سنگین دیگری به دوش خانوادهها میگذارد. بر اساس روایتهای رسیده از خانوادههای تبریزی، هزینه لباس فرم که سال گذشته حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود، امسال در برخی مدارس به سه میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
کیف و کفش مدرسه هم از این قاعده مستثنی نیستند. قیمت کیف مدرسه از حدود یک میلیون تومان شروع میشود و بسته به برند و کیفیت تا پنج میلیون تومان هم بالا میرود. کفش مدرسه نیز تا چند میلیون تومان ادامه دارد.
یک خانواده تبریزی چنین درد دل میکند: «سال گذشته همین دفتر ساده رو هفتاد هزار تومان میخریدم، الان شده صد و بیست هزار. برای هرکدام باید حداقل ده دفتر بگیریم. تازه کیف و کفش و لباس مدرسه هم مانده. واقعاً نمیدانم چطور باید همهاش رو تهیه کنیم.» او میگوید همسرش کارگر ساده ساختمانی است و در ماههای اخیر بیشتر روزها بیکار بوده: «حقوقش به اندازهای نیست که هم اجاره خونه، هم خرج خوراک، هم هزینه مدرسه بچهها را بدهد. به خدا گاهی باید بین خرید نون بیشتر یا دفتر بیشتر یکی رو انتخاب کنیم». با این حال، برخی گزارشها از افزایشهای ۶۰ تا ۱۰۰ درصدی در برخی اقلام حکایت دارند.
فروشندگان باسابقه بازار کتاب تبریز نیز تأیید میکنند که با وجود تنوع اجناس، میزان خرید مردم به شکل محسوسی کاهش یافته است. یکی از فروشندگان میگوید مشتریهای ما صراحتاً نسبت به سال گذشته کاهش داشتهاند؛ حالا بیش از آنکه طرح و رنگ و کیفیت برای خانوادهها ملاک باشد، قیمت حرف اول را میزند.
دستفروشان و بساطهای پیادهرو؛ پناهگاه آخر خانوادههای کمبضاعت
در روزهای پایانی شهریور، بساط دستفروشان لوازمالتحریر در پیادهروهای اطراف بازار تبریز پررنگتر از همیشه شده است. بسیاری از خانوادهها که توان خرید از مغازههای لوکس و برندهای معروف را ندارند، به این دستفروشان پناه آوردهاند. مادری که همراه دختر ۱۰ سالهاش پای بساط دستفروشی ایستاده، با نگرانی به قیمتها نگاه میکند و هر بار که دخترش مدادپاک رنگی را با ذوق نشان میدهد، با تردید میگوید: «بذار یه جای دیگه قیمت کنیم.»
اگر همه هزینهها را کنار هم بگذاریم، رقم نهایی ترسناک میشود. بر اساس برآوردهای انجامشده، هزینه راهی کردن یک دانشآموز به مدرسه در سال تحصیلی جدید، با در نظر گرفتن حداقلهای ضروری، بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان برآورد میشود. که هزینه کتاب مجزا پرداخت و خریداری خواهد شد. این در حالی است که حداقل حقوق ماهانه بسیاری از کارگران کفاف این هزینهها را نمیدهد.
و این همه ماجرا نیست. هزینههای سرویس مدرسه نیز که امسال ۳۰ درصد افزایش یافته، کنار هزینههای ثبتنام غیررسمی برخی مدارس دولتی که مبالغی بین دو تا ده میلیون تومان در زمان ثبتنام طلب میکنند، بر فشار مالی خانوادهها افزوده است.
مهر برای دانشآموزان تبریزی باید ماه شور و نشاط باشد؛ ماهی که با بوی دفتر نو و مداد تازه همراه است. اما امسال، این شور و نشاط زیر سایه سنگین افزایش قیمتها و نگرانیهای مالی خانوادهها گم شده است. ویترین مغازهها هر روز رنگارنگتر میشود، اما خانوادهها هر روز ناامیدتر از دیروز به این رنگها نگاه میکنند.
بازگشایی مدارس در تبریز امسال بیش از آنکه نویدبخش آغاز یک سال تحصیلی جدید باشد، یادآور تلخی از فاصله عمیق میان نیازهای آموزشی و توان اقتصادی خانوادههاست. شاید وقت آن رسیده که نهادهای متولی، تنها به توصیه و بخشنامه اکتفا نکنند و برای تأمین حداقلهای ضروری تحصیلی دانشآموزان، چارهای جدیتر بیندیشند؛ چارهای که نه در شعار، که در عمل، لبخند را به لبهای دانش آموزان برگرداند.
