به گزارش پایگاه خبری مساوات، این نتیجه در واقع نشانه شکست تدریجی گفتمانی است که طی بیش از یک قرن، بخشی از نخبگان سیاسی ارمنی آن را با عنوان «ارمنستان بزرگ» دنبال میکردند؛ گفتمانی که در اوج خود، سرزمینهای وسیعی از شرق عثمانی، قفقاز جنوبی و حتی بخشهایی از شمالغرب ایران را در نقشههای آرمانی خود جای میداد.
در اواخر دوران عثمانی و همزمان با ضعف حکومت مرکزی، گروههای مسلح ارمنی به امید تشکیل ارمنستان بزرگ، در نقاط مختلف از عثمانی، آذربایجان و ایران فعال شدند و جنایات خونینی در مناطق مختلف قفقاز و ایران از جمله اورمیه، سلماس، خوی و دیگر شهرها مرتکب شدند، اما در نهایت، با ورود انور و نوری پاشا این رویا عقیم ماند.
پس از فروپاشی شوروی، این توهم در قالبی کوچکتر زنده ماند، اشغال قرهباغ و هفت شهرستان پیرامونی جمهوری آذربایجان در دهه ۱۹۹۰، برای گروههای ارمنی از جمله داشناکها فرصتی بود تا دستکم بخشی از رؤیای توسعه سرزمینی خود را محقق کنند و نزدیک به ۳۰ سال آن منطقه را اشغال کردند.
اما در جنگ سال ۲۰۲۰ آذربایجان توانست خاک خود را از چنگ ارامنه آزاد و موازنه قدرت را در قفقاز تغییر دهد و وقتی پاشینیان از مدیریت مشترک در قره باغ سخن گفت، علی اف اعلام کرد که اگر قرار باشد مباحث تاریخی ملاک باشد، ارمنستان کنونی نیز در گذشته بخشی از سرزمینهای تاریخی آذربایجان با نام «آذربایجان غربی» بوده است، لذا پاشینیان به این جمعبندی رسید که ادامه سیاستهای زیادهخواهانه نه تنها دستاوردی برای ایروان نخواهد داشت، بلکه ممکن است موجودیت ارمنستان را نیز با چالش مواجه کند. از همین رو، دولت او به سمت مذاکرات صلح با جمهوری آذربایجان، عادیسازی روابط با ترکیه و پذیرش راه ارتباطی زنگهزور حرکت کرد. توافقات صلح سال ۲۰۲۵ و روند ایجاد مسیرهای ارتباطی جدید در قفقاز نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است.
پیروزی مجدد حزب پاشینیان در انتخابات پارلمان را باید تأیید همین رویکرد از سوی اکثریت مردم ارمنستان دانست، چراکه ائتلاف بزرگی از گروههایی مانند داشناکها و ملیگرایان دیگر علیه وی تشکیل شده بود اما مردم به ادامه روند صلح با جمهوری آذربایجان و عادیسازی روابط با ترکیه رای دادند.
حزب «قرارداد مدنی» پاشینیان میگوید که مردم ارمنستان به مدنیت بازگشتهاند و جامعه ارمنستان پس از دههها درگیری و شکستهای پرهزینه، بیش از آنکه در اندیشه گسترش مرزها باشد، به دنبال حفظ ثبات، توسعه اقتصادی و تضمین آینده کشور خود است و «رویای ارمنستان بزرگ» به «حفظ ارمنستان موجود» تقلیل یافته است.
اگر روزگاری برخی گروههای ارمنی در اندیشه گسترش قلمرو از ارومیه تا آنادولو و قرهباغ بودند، اکنون بخش مهمی از جامعه ارمنستان به این نتیجه رسیده که باید کشور موجود خود را حفظ کنند. همانطور که پاشینیان گفت: ما ارمنیان تا ۹۰ سال گذشته حکومت ارمنی نداشتیم و امروز خیلی خوشبختیم که کشور داریم.
