شهرداری؛ به‌مثابه مدرسه بزرگ شهر

مساوات- رضا امانی: برابر تقویمی که امروز به نام «روز زمین پاک» مزین شده است، سخن گفتن از نقش شهرداری‌ها، سخن گفتن از سنگربانان نخستین حریم زیست‌محیطی شهر است. شهرداری، صرفاً متولی عمران و آسفالت و ساختمان نیست؛ بلکه پاسدار شریان‌های حیاتی شهر، یعنی هوا، خاک، آب و منظر طبیعی و انسانی آن به شمار می‌آید.
‌
در چنین روزی، شهرداری باید پرچم‌دار اندیشه‌ای باشد که بر مدار «شهر پاک، شهروند آگاه» می‌‌چرخد. این نهاد، با طرح‌ریزی و اجرای برنامه‌های منظم جمع‌آوری و تفکیک پسماند، توسعه‌ی فضای سبز شهری، حفظ و احیای بوستان‌ها و کمربندهای سبز، جلوگیری از آلودگی دیداری و شنیداری و صیانت از بافت طبیعی و تاریخی شهر، می‌تواند نقش بنیادین خویش را در پاسداری از زمین ایفا کند.
‌
از سوی دیگر، رسالت شهرداری تنها به اقدام‌های فنی و اجرایی محدود نمی‌شود؛ شهرداری، به‌مثابه «مدرسه بزرگ شهر»، باید با بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی، آموزشی و رسانه‌ای خود، روح مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی را در جان شهروندان بدمد. برگزاری پویش‌های مردمی، جشنواره‌های سبز، کارگاه‌های آموزشی برای کودکان و نوجوانان، و تشویق مشارکت محله‌محور در پاکسازی معابر و فضاهای عمومی، از جمله ابزارهایی است که شهرداری را از یک نهاد صرفاً خدماتی، به یک الگوی فرهنگ‌ساز زیست‌محیطی بدل می‌کند.
‌
شهرداری، اگر بخواهد درخور نام «زمین پاک» عمل کند، باید در سیاست‌گذاری‌های خود، اصل «توسعه پایدار» را چراغ راه سازد؛ به گونه‌ای که هر پروژه عمرانی، هر طرح ترافیکی، و هر برنامه نوسازی شهری، از صافیِ ملاحظات زیست‌محیطی عبور کند. کاستن از آلودگی هوا با گسترش حمل‌ونقل عمومی پاک، مدیریت هوشمند پسماند، حمایت از معماری سبز و صرفه‌جو در انرژی، و پاسداشت حریم رود دره‌ها، باغ‌ها و فضاهای تنفس شهر، از مصادیق این نگاه مسئولانه است.
‌
بدین‌سان، در روز زمین پاک، شهرداری‌ها می‌توانند و باید آینه عزم جمعی یک ملت برای حفظ موهبت زمین باشند؛ زمینی که آینده فرزندان‌مان بر آن استوار خواهد شد. هر خیابان پاک، هر درخت تازه غرس‌شده، هر بوستان زنده و هر برنامه آموزشِ زیست‌محیطی، گامی است که شهرداری در جهت ادای دِین خود به این مردم فهیم و نجیب برمی‌دارد؛ گامی که اگر با همدلی و همراهی شهروندان همراه شود، شهر را به افق آرمانی «زیست‌پذیری، پاکیزگی و شادابی» رهنمون خواهد کرد.