مساوات- احد نقش‌شور: تداوم لغو نمایشگاه‌های دوقلوی «کتاب و مطبوعات» تبریز، به‌عنوان دومین رویداد فرهنگی کشور پس از تهران، در حالی است که این نمایشگاه‌ها طی ۹ سال گذشته تنها در دو دوره برگزار شده و هفت دوره دیگر به دلایل مختلف لغو شده‌اند؛ روندی که می‌توان آن را نشانه‌ای از ناتوانی یا بی‌رغبتی متولیان امر در حفظ و استمرار این رویداد فرهنگی دانست.
این وضعیت در حالی ادامه دارد که مهرماه امسال نیز به نیمه رسیده و با توجه به روال تقویمی و زمان ثابت برگزاری سالانه نمایشگاه‌های کتاب و مطبوعات در این ماه، به نظر می‌رسد امسال نیز خبری از برگزاری این رویداد نباشد؛ اتفاقی که بار دیگر وعده‌های مسئولان طی سه سال گذشته، بویژه یک سال اخیر، برای برگزاری نمایشگاه را زیر سؤال می‌برد.
با این روند، همچنان چشم‌انداز روشنی از تحقق مطالبه مهم اهالی فرهنگ، کتاب و رسانه، محققان، پژوهشگران، دانشجویان، استادان دانشگاه، اعضای هیئت‌های علمی و عموم مردم برای برگزاری این رویداد فرهنگی دیده نمی‌شود؛ مطالبه‌ای که ظاهراً در میان وعده‌های مکرر مسئولان، همچنان بی‌پاسخ مانده است.
وعده‌ای که محقق نشد …
سکوت و بی‌خبری حاکم بر فضای فرهنگی آذربایجان‌شرقی در قبال مطالبه برگزاری نمایشگاه کتاب و مطبوعات همچنان ادامه دارد؛ مطالبه‌ای که چندی پیش، معاون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی استانداری آذربایجان‌شرقی از عزم جدی مدیریت استان برای تحقق آن خبر داده و حتی برگزاری نمایشگاه در قالب مجازی و از طریق بسترهای عرضه و فروش اینترنتی کتاب و محصولات فرهنگی را نیز به‌عنوان راهکاری جایگزین مطرح کرده بود؛ وعده‌ای که تاکنون، دست‌کم در حوزه برنامه‌ریزی اجرایی، هماهنگی‌های لازم و اطلاع‌رسانی عمومی، نشانه‌ای از تحقق آن دیده نمی‌شود.
از سوی دیگر، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان‌شرقی نیز که سال گذشته، در اطلاعیه‌ای یک‌سویه و بدون پاسخ‌گویی مستقیم به پیگیری‌های رسانه‌ای درباره دلایل برگزار نشدن نمایشگاه در سال ۱۴۰۴، از تعلیق موقت آن به بهانه «محدودیت منابع مالی، فراهم کردن زیرساخت‌های پشتیبان و بازنگری در اولویت‌بندی‌های جدید» خبر داده بود، اکنون در قبال سرنوشت این رویداد فرهنگی، سکوت اختیار کرده است.
پایان همچنین مدعی شده بود که «به دلیل تغییر الگوی مصرف فرهنگی و گسترش پلتفرم‌های دیجیتال در حوزه کتاب، تصمیم به عبور از برگزاری سنتی نمایشگاه کتاب گرفته شده است»؛ ادعایی که خود پرسش‌های جدی و بی‌پاسخی را پیش روی متولیان فرهنگ استان قرار می‌دهد.
بر این اساس، نه مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان و نه معاون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی استاندار تاکنون توضیح نداده‌اند که این تصمیم و تحلیل فرهنگی بر پایه کدام اجماع کارشناسی، نظرسنجی عمومی، هم‌اندیشی تخصصی، مطالعه علمی یا ارزیابی بازخوردهای مخاطبان اتخاذ شده است؟
مشکل مالی؛ بهانه ای برای عدم برگزاری
آیا پیش از طرح ایده عبور از الگوی سنتی نمایشگاه کتاب، نظر کتاب‌خوان‌ها، ناشران، کتاب‌فروشان و سایر فعالان و علاقه‌مندان حوزه کتاب در تبریز و دیگر شهرستان‌های استان جویا شده است؟ و اساساً کدام پژوهش علمی و میدانی نشان می‌دهد که ذائقه فرهنگی مردم تغییر کرده و برگزاری نمایشگاه کتاب به شیوه سنتی دیگر پاسخ‌گوی نیازهای آنان نیست؟
مسئله اینجاست که تغییر الگوی برگزاری یک رویداد فرهنگی، آن هم با سابقه و جایگاه نمایشگاه کتاب و مطبوعات، نمی‌تواند صرفاً بر مبنای چند گزاره کلی درباره گسترش فضای مجازی و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان فرهنگ توجیه شود. چنین تصمیمی، پیش از هر چیز، نیازمند شفافیت، پشتوانه کارشناسی، مشارکت ذی‌نفعان و پاسخ‌گویی روشن به افکار عمومی است؛ مؤلفه‌هایی که غیبت آن‌ها، بیش از هر چیز، بر ابهام‌های موجود درباره سرنوشت نمایشگاه کتاب و مطبوعات آذربایجان‌شرقی افزوده است.
اکنون پرسش اصلی همچنان پابرجاست: نمایشگاه کتاب و مطبوعات تبریز قرار است برگزار شود یا باید پرونده آن را در میان وعده‌های بی‌سرانجام فرهنگی استان جست‌وجو کرد؟
در سال های اخیر، متولیان برگزاری نمایشگاه کتاب و مطبوعات درحالی مدعی تعلیق موقت یا لغو این رویداد به دلیل محدودیت های مالی شده است که سال گذشته، “حبیب ماهوتی” در گفتگو با فارس از آمادگی کامل خود و شرکت نمایشگاه های بین المللی تبریز، برای واگذاری رایگان سالن ها و غرفه های مورد نیاز این نمایشگاه و عدم دریافت ریالی از بابت اجاره غرفه ها و سالن های نمایشگاهی خبر داده تاکید کرده بود: “برای برگزاری نمایشگاه کتاب و مطبوعات، ریالی دریافت نخواهیم کرد، چون در قبال فرهنگ و هنر مسوولیت داریم و حاضریم در صورت رفع دیگر موانع، پای کار بیاییم”.
مدیرعامل نمایشگاه بین المللی تبریز همچنین روز گذشته در گفتگو با خبرگزاری فارس، با اعلام این که تاکنون هیچ یک از مدیران ارشد استانی و متولیان امر در خصوص برگزاری نمایشگاه سالانه کتاب و مطبوعات با وی رایزنی و مذاکره نکرده و پی گیر برگزاری آن نبوده اند، بار دیگر از آمادگی خود برای برگزاری این نمایشگاه خبر داد.
ماهوتی گفت: ما همچنان آماده ایم در صورت هماهنگی و همکاری دستگاه های اجرائی استان نظیر ارشاد، استانداری و دیگر نهادها و همچنین، همراهی ناشران داخلی و خارجی، به صورت مشارکتی و یا راسا و با قبول مسوولیت کامل، نسبت به برگزاری نمایشگاه کتاب اقدام کنیم و هچ مشکل و محدودیتی در این خصوص نداریم.
این که علیرغم اعلام آمادگی چندین باره مدیرعامل نمایشگاه بین المللی تبریز برای مشارکت و همکاری رایگان در برگزاری این دو نمایگاه، تیم مدیریتی استان، از شخص استاندار گرفته تا مدیرکل ارشاد، توان تامین و تزریق اعتبارات چند ده میلیارد تومانی مورد نیاز برگزاری نمایشگاه کتاب و مطبوعات را نداشته و همچنان ندارند، جای تاسف و تعجب است، درحالی که برخی از همین دوستان، برای اجرای دیگر طرح ها و پروژه های خاص مورد نظر خود، هم سرمایه گذار پیدا می کنند و هم اعتبارات مورد نیاز این پروژه ها را نیز تامین می کنند!
لطفا الوعده وفا …
لغو نمایشگاه های کتاب و مطبوعات را البته باید از منظر بی انگیزگی، بی مسوولیتی و ناتوانی متولیان امر نیز ارزیابی کرد، موضوع مهمی که اداره ارشاد و معاونت فرهنگی آن همچنان ترجیح می دهند اظهارنظری در خصوص دلایل عدم برگزاری آن در سال جاری نیز ارائه ندهند؛ مگر آن که مقامات ارشد استان در راس شورای فرهنگ عمومی، در این خصوص شفاف سازی نمایند.
فارغ از این، اهمیت برگزاری نمایشگاه های کتاب و مطبوعات، به دلیل نقش و تاثیر گذاری آن در ایجاد و تقویت تعاملات فرهنگی، رسانه ای، هم در بین ذی نفعان و مخاطبان اصلی و هم در میان مخاطبان متکثر و عادی این دو حوزه، بیش از هر رویداد فرهنگی دیگر در عصر کنونی است و تداوم تعطیلی و لغو این رویدادها، به بزرگ ترین سوال فرهنگی استان تبدیل شده است!
در این میان، بسیاری از فعالان فرهنگی، هنری و رسانه ای، از استاندار محترم و شورای فرهنگ عمومی استان انتظار دارند، با جدیت و حساسیت بیشتر، ضمن ورود به موضوع لغو دوباره برگزاری این دو رویداد تخصصی، زمینه را برای احیا و برگزاری سالانه و مرتب آن فراهم نمایند، موضوعی که امروز، جدای از این که مطالبه جدی رسانه ها و فعالان فرهنگی تلقی می شود، محک و آزمونی جدی برای اثبات صداقت، وفای به عهد و عملگرائی مدیران ارشد نیز به شمار می رود!
