• امروز : چهارشنبه - ۲۴ تیر - ۱۴۰۵
  • برابر با : 30 - محرم - 1448
  • برابر با : Wednesday - 15 July - 2026

مشروطه‌پژوهی

27ژوئن
مرکز غیبی: تولد در تاریکی؛ هسته‌گذاری یک سازمان انقلابی
مشروطه‌پژوهی (۵)

مرکز غیبی: تولد در تاریکی؛ هسته‌گذاری یک سازمان انقلابی

مرکز غیبی یک باشگاه یا انجمن معمولی نبود. یک سازمان مخفی انقلابی با قوانینی سختگیرانه بود. شرط عضویت در آن، پذیرش چهار اصل غیرقابل مذاکره ایرانی بودن، تعهد به دین اسلام، قدرت حفظ اسرار مطلق و اطاعت محض از تصمیمات کمیته مرکزی بود.

03ژوئن
تجارت و بازرگانان پیشگام مشروطه تبریز
مشروطه‌پژوهی (۴)

تجارت و بازرگانان پیشگام مشروطه تبریز

در مطالب پیشین، از نقش بی‌بدیل توده مردم و واعظان بیدارگر در جنبش مشروطه تبریز سخن گفتیم. اما این پرسش اساسی باقی ماند که اندیشه نوخواهی و قانون‌طلبی، نخست از کجا و توسط چه کسانی به این دیار وارد شد؟ پاسخ را باید در طبقه‌ای جستجو کرد که رگ‌های اقتصاد ایران را در دست داشتند: بازرگانان و بازرگان‌زادگان آذربایجانی.

11می
واعظان بیدارگر؛ صدایی که رعیت را به “مردم” تبدیل کرد
مشروطه‌پژوهی (۳)

واعظان بیدارگر؛ صدایی که رعیت را به “مردم” تبدیل کرد

به گفته تاریخ‌نگارانی چون کسروی، سهم اصلی در بیدارسازی توده مردم در مشروطه برعهده سخنوران بود. این واعظان، اگرچه غالباً لباس روحانیت بر تن داشتند، اما از بطن همین توده برخاسته بودند و دردها و رنج‌های آنان را به خوبی درک می‌کردند.

30آوریل
مشروطه تبریز؛ خیزشی از جنس مردم
مشروطه‌پژوهی (۲)

مشروطه تبریز؛ خیزشی از جنس مردم

برای درک بهتر جایگاه توده مردم در انقلاب مشروطه آذربایجان در ایران، باید به این پرسش کلیدی پاسخ داد: عامه مردم چگونه بیدار شدند و به جنبش مشروطه پیوستند؟ چه عواملی باعث شد تا مردم، صنف به صنف و محله به محله، به صف مشروطه‌خواهان بپیوندند؟

09دسامبر
روایتی نو از «شیخ سلیم» در میانه مشروطه‌خواهی تبریز
واعظی که تاریخ از یاد برد؛

روایتی نو از «شیخ سلیم» در میانه مشروطه‌خواهی تبریز

نشست پژوهشی معرفی و بررسی کتاب «شیخ سلیم و مشروطه»، اثر محرم فرزانه، به همت اتاق بازرگانی تبریز و به مناسبت هفته پژوهش برگزار شد. این نشست با حضور و سخنرانی جمعی از محققان و پژوهشگران تاریخ معاصر، از جمله محمد عزیزی‌راد، محمد عزیزی و علی آقایاری همراه بود و با استقبال پرشور پژوهشگران تبریزی و علاقه‌مندان تاریخ مشروطه روبه‌رو شد.

04آگوست
قلب تپنده مشروطه، حاشیه‌نشین پژوهش‌ها
یادداشت/

قلب تپنده مشروطه، حاشیه‌نشین پژوهش‌ها

تبریز، شهری که نبض انقلاب مشروطه در آن می‌تپید، امروز در روایت‌پژوهی همان جنبش بزرگ کمتر شنیده می‌شود؛ در حالی‌که ایستادگی یازده‌ماهه مردمش بود که مشروطه را از مرگ زودرس نجات داد، سهم این دیار در حافظه علمی و پژوهشی ایران به‌گونه‌ای شایسته بازتاب نیافته است.